नुवाकोट । किसानका खेतबारी तथा कृषि फर्ममा देखिएका रोग, किरा तथा अन्य समस्याको पहिचान गरी समाधानका उपायबारे प्रत्यक्ष प्राविधिक परामर्श दिने उद्देश्यले म्यागङ गाउँपालिका–४ किम्ताङमा एकदिने बाली स्वास्थ्य शिविर तथा बिरुवा जाँच कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ।

मल्टी एग्रोभेट प्रा.लि. बट्टार, नुवाकोटको आयोजनामा सोमबार सञ्चालन गरिएको शिविरमा स्थानीय किसान तथा कृषि सेवासँग जोडिएका व्यक्तिहरूको सहभागिता रहेको थियो। शिविरमा किसानले आफ्ना खेतबारीमा लगाएका धान, मकै, तरकारी, फलफूललगायत विभिन्न बाली तथा बिरुवामा देखिएका समस्या कृषि विज्ञसमक्ष राखेका थिए।

शिविरमा किसानले बाली तथा बिरुवाको निःशुल्क जाँच, रोग तथा किराको पहिचान, उपचार विधि र कृषि उत्पादन बढाउने उपायबारे प्रत्यक्ष परामर्श प्राप्त गरेका थिए।

मल्टी एग्रोभेट बट्टारका प्रमुख अनुप देवकोटाले किसानको खेतबारीमै देखिएका समस्या पहिचान गरी समाधानका लागि आवश्यक प्राविधिक ज्ञान उपलब्ध गराउने उद्देश्यले शिविर आयोजना गरिएको बताउनुभयो।

“किसानले खेतबारीमा बाली लगाइसकेपछि समस्या देखिए पनि त्यसको कारण र समाधानबारे सही प्राविधिक जानकारी नपाउँदा उत्पादनमा ठूलो असर पर्न सक्छ। त्यसैले किसानको समस्या प्रत्यक्ष सुनेर बाली तथा बिरुवाको अवस्था परीक्षण गर्दै आवश्यक सुझाव दिन शिविर आयोजना गरेका हौँ,” देवकोटाले भन्नुभयो।

उहाँका अनुसार किसानलाई केवल कृषि सामग्री बिक्री गर्नेभन्दा पनि सामग्रीको सही प्रयोग, रोग तथा किराको व्यवस्थापन र उत्पादन प्रविधिबारे आवश्यक प्राविधिक ज्ञान दिनु संस्थाको प्राथमिकता रहेको छ।

“किसानलाई आवश्यक मल, बीउ, बिरुवा वा कृषि सामग्री उपलब्ध गराउनु मात्रै पर्याप्त हुँदैन। ती सामग्रीको सही प्रयोग कसरी गर्ने भन्ने प्राविधिक ज्ञान पनि उत्तिकै आवश्यक छ। त्यसैले कृषि विज्ञमार्फत किसानलाई प्रत्यक्ष रूपमा परामर्श दिने अभ्यासलाई हामीले प्राथमिकतामा राखेका छौँ,” उहाँले भन्नुभयो।

शिविरमा कृषि विज्ञ शिव यन्दोले किसानले ल्याएका बिरुवा तथा खेतबारीमा देखिएका समस्याको अध्ययन गरी रोग तथा किराको पहिचान, व्यवस्थापनका उपाय, बाली संरक्षण र उत्पादन वृद्धि गर्ने प्रविधिबारे जानकारी दिनुभएको थियो।

“बालीमा देखिएको समस्या सुरुमै पहिचान गर्न सकियो भने धेरै क्षति हुनबाट जोगाउन सकिन्छ। रोग वा किराको प्रकोप देखिएपछि अनुमानका भरमा औषधि प्रयोग गर्नुको सट्टा समस्या पहिचान गरेर आवश्यक मात्रामा उपयुक्त विधि अपनाउनु किसानका लागि बढी प्रभावकारी हुन्छ,” कृषि विज्ञ यन्दोले बताउनुभयो।

उहाँले स्थानीय किसानलाई आफ्नो खेतबारीमा नियमित रूपमा बालीको अवस्था निरीक्षण गर्न तथा समस्या देखिएमा प्राविधिकको सल्लाह लिन आग्रह गर्नुभयो।

“बालीको उत्पादन बढाउन मल र औषधि मात्र प्रयोग गरेर पुग्दैन। माटोको अवस्था, बाली छनोट, बीउको गुणस्तर, मलखादको मात्रा, सिँचाइ, रोग–किराको व्यवस्थापन र आधुनिक प्रविधिको उचित प्रयोगमा ध्यान दिनुपर्छ,” उहाँले भन्नुभयो।

शिविरमा सहभागी किसानहरूले आफ्नै खेतबारीमा देखिएका समस्या विज्ञसँग प्रत्यक्ष रूपमा राखेर समाधानको उपायबारे जानकारी लिन पाउँदा आफूहरूलाई निकै उपयोगी भएको बताएका छन्।

एक स्थानीय किसानले यस्ता कार्यक्रम गाउँमै सञ्चालन हुँदा कृषि विज्ञसम्म पुग्नुपर्ने बाध्यता कम हुनुका साथै तत्कालै आफ्नो बालीको समस्या देखाएर समाधानको उपाय लिन सकिने बताउनुभयो।

“हामीले खेतमा समस्या देखिएपछि धेरै पटक आफैँ अनुमान गरेर औषधि प्रयोग गर्ने गरेका थियौँ। गाउँमै विज्ञ आएर बिरुवा जाँच गरी समस्या के हो र कसरी समाधान गर्ने भन्ने जानकारी दिँदा धेरै कुरा सिक्ने अवसर मिल्यो,” उहाँले भन्नुभयो।

विभिन्न स्थानमा बाली स्वास्थ्य शिविर सञ्चालन: 

नुवाकोट र रसुवाका किसानलाई लामो समयदेखि कृषि सेवा तथा सामग्री उपलब्ध गराउँदै आएको मल्टी एग्रोभेटले सामाजिक उत्तरदायित्वअन्तर्गत विभिन्न स्थानमा बाली स्वास्थ्य शिविर तथा प्राविधिक परामर्श कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको जनाएको छ।

संस्थाले किसानलाई कृषि क्षेत्रमा भइरहेको आधुनिकीकरण, वैज्ञानिक खेती प्रणाली तथा यान्त्रिकीकरणसँग जोड्ने उद्देश्यले आवश्यक सहजीकरण गर्दै आएको छ।

“नुवाकोट र रसुवाका किसानले व्यावसायिक र आधुनिक कृषि प्रणाली अपनाउन सकून् भन्ने हाम्रो उद्देश्य हो। किसानको आवश्यकता बुझेर कृषि सामग्रीसँगै प्राविधिक सेवा र परामर्श उपलब्ध गराउँदै आएका छौँ। आगामी दिनमा पनि विभिन्न स्थानमा यस्ता कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिने योजना छ,” देवकोटाले बताउनुभयो।

मल्टी एग्रोभेटले किसानका लागि कृषि यन्त्र तथा उपकरण, मलखाद, बीउबिजन, विभिन्न प्रजातिका बिरुवा, कृषि सामग्री तथा पशुपन्छीपालनका लागि आवश्यक सामग्री सहज र सहुलियत मूल्यमा उपलब्ध गराउँदै आएको जनाएको छ।

संस्थाका अनुसार किसानलाई आधुनिक कृषि उपकरण तथा प्रविधिको प्रयोगतर्फ आकर्षित गर्दै उत्पादन लागत घटाउने, उत्पादकत्व बढाउने र कृषि पेशालाई थप व्यावसायिक बनाउने उद्देश्यले सेवा विस्तार गरिएको हो।

कृषि क्षेत्रमा बढ्दो रोग तथा किराको प्रकोप, जलवायु परिवर्तनका कारण देखिएका नयाँ चुनौती तथा परम्परागत खेती प्रणालीका कारण किसानले भोग्दै आएका समस्यालाई न्यूनीकरण गर्न कृषि विज्ञको प्राविधिक परामर्श र नियमित बाली स्वास्थ्य परीक्षण आवश्यक रहेको सहभागीहरूको भनाइ छ।

किम्ताङमा सम्पन्न शिविरले स्थानीय किसानलाई आफ्नै गाउँमा कृषि विज्ञसँग प्रत्यक्ष सम्पर्क गरी बाली तथा बिरुवाको स्वास्थ्यबारे जानकारी लिन सहज भएको आयोजकले जनाएको छ। आगामी दिनमा नुवाकोट तथा रसुवाका अन्य ग्रामीण क्षेत्रमा समेत यस्ता शिविर सञ्चालन गरी किसानको खेतबारीमै पुगेर प्राविधिक सेवा तथा परामर्श उपलब्ध गराउने तयारी रहेको मल्टी एग्रोभेटले जनाएको छ।